Gülümseyen depresyon: dışarıdan iyi görünüp içeride çökmek
İşe gidiyorsunuz, gülüyorsunuz, sosyalleşiyorsunuz. Kimse bir şey fark etmiyor. Ama eve geldiğinizde maskeyi çıkarıyorsunuz ve içerideki boşluk sizi yutacak gibi hissettiriyor.
Nilay Yılmaz
Psikolog
Depresyon denildiğinde çoğu insanın aklına yataktan kalkamayan, ağlayan, içine kapanan bir insan gelir. Ama bir de tam tersini yapan depresyon vardır: her şey yolundaymış gibi davranan, yüksek işlevli, dışarıdan “gayet iyi” görünen insanların depresyonu.
Buna gülümseyen depresyon (smiling depression) ya da yüksek işlevli depresyon deniyor. Resmi bir tanı kategorisi değildir ama klinik pratikte çok sık karşılaşılan bir tablodur.
Dışarısı ve içerisi
Dışarıdan görünen
- İşini yapıyor, performansı düşmüyor
- Sosyal ortamlarda neşeli ve enerjik
- Bakımlı, düzenli, “kontrollü” görünüyor
- Başkalarına destek oluyor
- “Harika görünüyorsun” yorumları alıyor
- Kimse bir sorun olduğunu fark etmiyor
İçeride yaşanan
- Kronik boşluk ve anlamsızlık hissi
- Eve gelince çökme, maske düşmesi
- Sürekli yorgunluk, her şey “efor” gerektiriyor
- Kendine karşı sertlik, “şikayet etme hakkım yok”
- “Kimse gerçek halimi bilmiyor” yalnızlığı
- İntihar düşünceleri bile olabiliyor
Gülümseyen depresyonun dışarıdan görünen yüzü ile içeride yaşanan gerçeklik
Neden bu kadar tehlikeli?
Gülümseyen depresyon iki nedenle klasik depresyondan daha risklidir:
Tanınması zordur
Ne çevre fark eder ne de kişi kendini “depresyonda” kabul eder. “Depresyon olan insanlar böyle olmuyor” diye düşünülür — ama oluyor.
İntihar riski daha yüksek olabilir
Klasik depresyonda kişi çoğu zaman harekete geçemeyecek kadar bitkin olur. Gülümseyen depresyonda ise enerji vardır — bu da düşünceleri eyleme dökme kapasitesinin daha yüksek olduğu anlamına gelir.
Kimler daha yatkındır?
Mükemmeliyetçi, “güçlü” görünme baskısı hissedenler
Başkalarının bakımını üstlenen, kendini ikinci plana koyan kişiler
“Şikâyet etme hakkım yok” duygusu taşıyanlar (göçmenler dahil)
Çocuklukta duygularını bastırmayı öğrenmiş bireyler
Maskeyi çıkarmak ne zaman gerekir?
Şu sorulardan birden fazlasına “evet” diyorsanız, bu tablo profesyonel destek gerektirebilir:
- “İyi misin?” sorusuna otomatik “iyiyim” diyorum ama içimde tam tersi
- Eve geldiğimde tamamen çöküyorum ama kimseye söyleyemiyorum
- Başarılı ve aktif görünüyorum ama hiçbir şeyden keyif almıyorum
- “Kimse gerçek halimi bilse beni sevmez” diye düşünüyorum
- Hayattan gitme düşünceleri, kısa süre de olsa, geçiyor aklımdan
“Gülümsemek güçlülük olabilir. Ama her zaman gülümsemek zorunda hissetmek, bir çığlık olabilir.”
Maskenin arkasında ne olduğunu birlikte anlamak ister misiniz?
Güçlü görünmek zorunda olmadığınız bir alan yaratmak, terapinin sunduğu ilk şeydir.