Eşinin İşi İçin Yurt Dışına Taşınmak: Kendi Hayatını Yeniden Kurmak
Taşınmadan önce konuşulan pek çok şey vardır: iş sözleşmesi, ev, oturum işlemleri, eşyaların nasıl götürüleceği… Yeni ülkede hayatın nasıl kurulacağı ayrıntılı biçimde planlanırken bir soru bazen arada kalır: “Benim günlerim nasıl geçecek?”
Eşinizin işi nedeniyle Almanya’ya, Belçika’ya veya Hollanda’ya taşındığınızda, onun başlayacağı bir iş ve tanışacağı insanlar hazır olabilir. Sizin hayatınızda ise daha fazla şeyin yeniden kurulması gerekebilir. Geride bıraktığınız iş, arkadaşlıklarınız, kendi geliriniz veya gündelik alışkanlıklarınız…
Birlikte aldığınız bir kararın içinde zaman zaman yalnız hissetmeniz mümkündür. Taşınmayı istemiş olmak, sonrasında yaşayacağınız her güçlüğe hazırlıklı olduğunuz anlamına gelmez.
Birlikte taşınmak, aynı deneyimi yaşamak değildir
Aynı eve yerleşseniz de yeni ülkedeki başlangıcınız birbirinden farklı olabilir. Eşiniz iş yerindeki toplantılardan, öğle yemeklerinden ve yeni sorumluluklarından söz ederken siz dil kursu, başvurular veya ev işleri arasında gününüzü yapılandırmaya çalışıyor olabilirsiniz.
Bu fark, kimin daha çok yorulduğunu belirlemek için bir ölçü değildir. Ancak ilişkinin içinde görülmeye ihtiyaç duyar.
Çalışan eş, bütün gün işte olmanın baskısını hissedebilir. Henüz çalışmayan eş ise görünür bir sonucu olmayan pek çok uğraşın içinde kalabilir. Bir telefon görüşmesini yapabilmek, resmî bir yazıyı anlamak veya alışık olmadığı bir sistemde randevu almak günün büyük bölümünü kaplayabilir.
Akşam “Bugün ne yaptın?” sorusu geldiğinde anlatacak bir şey bulamamak, o günün kolay geçtiğini göstermez.
Geride kalan yalnızca bir iş olmayabilir
Bir işi bırakmak bazen gelirden daha fazlasını kaybetmek anlamına gelir. Mesleğiniz size bir çevre, günlük ritim, yetkinlik hissi ve kendinizi anlatmanın bir yolunu sunmuş olabilir.
Türkiye’de kolaylıkla yaptığınız şeylerin yeni ülkede daha fazla çaba istemesi de zorlayıcı olabilir. Daha önce başkalarına yol gösteren biriyken şimdi basit görünen işlemlerde yardım istemek durumunda kalabilirsiniz.
Bu sırada “Eskiden daha girişkendim” veya “Kendimi burada tanıyamıyorum” diye düşünebilirsiniz. Böyle bir deneyimi hemen kişisel bir yetersizlik olarak yorumlamadan önce değişen koşullara bakmak gerekir. Dil, tanıdık çevre ve çalışma düzeni değiştiğinde, kendinizi ifade etme biçiminiz de etkilenebilir.
Kendinize sorabilirsiniz
Kendinize şu soruyu sorabilirsiniz: “Buraya taşındığımdan beri kendimle ilgili hangi tarafları daha az yaşayabiliyorum?”
Yanıt yalnızca meslekle ilgili olmayabilir. Arkadaşlarını bir araya getiren, ailesine destek olan veya tek başına rahatça hareket eden tarafınızı özlüyor olabilirsiniz.
“Bunu ben de istedim” demek, zorlanmayı susturabilir
Taşınma ortak bir kararsa şikâyet etmeye hakkınız olmadığını düşünebilirsiniz. Eşinizin önemli bir fırsat yakaladığını bilmek, kendi kayıplarınızdan söz etmeyi güçleştirebilir.
“Onun sevincini bozmayayım.”
“Buraya gelmek için bu kadar uğraştık.”
“İnsanlar burada olmak isterken ben neden mutlu değilim?”
Bu cümleler, yaşadığınız sıkıntının konuşulmasını erteleyebilir. Oysa eşiniz adına sevinmekle kendi hayatınız için üzülmek aynı anda mümkündür. Yeni ülkenin sunduğu imkânları görmek, geride kalanları özlemenizi engellemez.
Burada yardımcı olabilecek ayrım, bir kararı bütünüyle doğru veya yanlış ilan etmeden sonuçlarını konuşabilmektir. “Buraya gelmemeliydik” demek zorunda olmadan, “Günlerimin bu kadar yalnız geçeceğini beklemiyordum” diyebilirsiniz.
Eş olmakla rehber olmak birbirine karıştığında
Dil veya gelir açısından eşinize daha fazla ihtiyaç duymak, ilişkinin alışılmış dengesini değiştirebilir. Randevuları onun alması, belgeleri onun açıklaması veya harcamalarda onun gelirine dayanılması pratik çözümler olabilir. Ancak bu düzenin sizde nasıl bir duygu yarattığı da önemlidir.
Yardım isterken çekiniyor musunuz? Kişisel bir harcamayı açıklama zorunluluğu hissediyor musunuz? Eşiniz olmadan hiçbir şeyi yapamayacağınızı düşünmeye mi başladınız?
Diğer taraftan çalışan eş de hem işini sürdürmek hem bütün işlemleri takip etmek hem de partnerinin sosyal çevresi olmak zorunda hissedebilir.
Bu ihtiyaçların konuşulması, ilişkinin üzerindeki belirsiz beklentileri görünür kılar. Hangi konularda birlikte hareket edeceğiniz, hangi sorumlulukların zamanla devredilebileceği ve herkesin kendine ait nasıl bir alan istediği yeniden değerlendirilebilir.
Kurgusal bir örnek: “Bütün gün seni bekliyorum”
Elif, eşi Murat’ın işi nedeniyle Rotterdam’a taşınmıştır. Türkiye’de çalışırken şimdi dil öğrenmekte ve iş olanaklarını araştırmaktadır. Murat’ın eve gelişi, Elif’in gün içinde en çok beklediği an hâline gelmiştir.
Murat ise iş çıkışında bazen tek başına kalmak istemektedir. Elif bunu kendisinden uzaklaşma olarak yaşarken Murat, eve geldiğinde hemen ilgilenmesi gereken yeni bir sorumlulukla karşılaştığını hissetmektedir.
Tartışmaları kimin haklı olduğunda düğümlenir. Oysa konuşulması gereken ihtiyaçlar farklıdır: Elif yakınlık ve paylaşım ararken Murat dinlenmeye ihtiyaç duymaktadır. Ayrıca Elif’in yeni ülkedeki sosyal hayatının neredeyse bütünüyle eşine dayanması, ikisini de zorlamaktadır.
“Bana hiç zaman ayırmıyorsun” yerine “Gün içinde konuşabileceğim insan sayısı çok az; akşamları senden ne beklediğimi birlikte konuşmak istiyorum” demek, sorunu daha somut hâle getirebilir.
Bu örnek açıklama amacıyla oluşturulmuştur; gerçek bir danışan öyküsü değildir.
Kendi hayatını kurmak nereden başlayabilir?
Yeni ülkede kendinize ait bir hayat oluşturmak büyük bir hedef gibi görünebilir. Bu hedefi yalnızca iş bulmaya bağlamak ise bekleme dönemini daha ağırlaştırabilir. Çalışmak önemli bir ihtiyaç olsa da günlerinizde size ait başka alanlar da bulunabilir.
Başlangıç için şu konular üzerinde durabilirsiniz:
- Eksikliğini en çok hissettiğiniz şeyi belirleyin. Gelir, arkadaşlık, mesleki üretim ve bağımsız hareket edebilmek farklı ihtiyaçlardır. Her biri farklı bir adım gerektirebilir.
- Size ait düzenli bir uğraşa yer açın. Dil kursu, bir ilgi grubu veya mesleki bir çalışma, haftanın belirli zamanlarını kendiniz için yapılandırmanıza yardımcı olabilir.
- Maddi düzeni açıkça konuşun. Ortak bütçe, kişisel harcamalar ve çalışılmayan döneme ilişkin beklentiler varsayımlara bırakılmamalıdır.
- Geride kalan bağları sürdürün. Eski arkadaşlıkların devam etmesi, yeni ülkede hayat kurmaya engel olmak zorunda değildir.
- Taşınma planını yeniden değerlendirin. Başlangıçta verilen kararların, yaşanan deneyimle birlikte gözden geçirilmesi gerekebilir. Birkaç ay önce öngöremediğiniz ihtiyaçları bugün dile getirebilirsiniz.
Bu adımların herkeste aynı hızla karşılık bulması beklenemez. Dil, ekonomik koşullar, çocuk bakımı ve çalışma imkânları seçeneklerinizi etkiler. Kendinize zaman tanımak kadar, hangi somut desteğe ihtiyaç duyduğunuzu belirlemek de önemlidir.
Bu değişim sizin için ne anlama geliyor?
Bazen taşınmanın yarattığı güçlük, kişinin kendisiyle ilgili alışılmış beklentilerini de görünür kılar. Kendi geliriniz olmadığında kendinizi daha az değerli mi hissediyorsunuz? Yardım almak size borçlanmışsınız gibi mi geliyor? Eşinizden farklı bir şey istemek, onu yalnız bırakmak anlamına mı geliyor?
Psikodinamik bir çalışma bu soruların kişisel anlamını araştırabilir. Amaç, yeni ülkedeki gerçek güçlükleri yalnızca geçmiş yaşantılarla açıklamak değildir. Bugünkü koşulların sizde hangi duyguları ve ilişki beklentilerini harekete geçirdiğini anlamaktır.
Yaşadığınız sıkıntı gündelik hayatınızı veya ilişkinizi belirgin biçimde zorluyorsa psikolojik destek almayı düşünebilirsiniz. Görüşmelerde hem taşınmanın getirdiği kayıplara hem de bundan sonra nasıl bir hayat istediğinize yer açılabilir.
Eşinizin işi için taşınmış olabilirsiniz. Bu yeni hayatın içinde sizin isteklerinizin, ilişkilerinizin ve planlarınızın da yer bulması önemlidir.
İlgili yazılar: Göç Sonrasında Kültürleşme Stresi ve Aidiyet · İlişkide İletişim Neden Bu Kadar Zor?