İçsel eleştirmen: kendinizle neden bu kadar sertsiniz?
Kafanızın içinde sizi sürekli yargılayan, küçümseyen, “yeterli değilsin” diyen bir ses var. Bu ses sizin değil — size öğretilmiş bir sestir. Ve susturulmaz; ama anlaşılabilir.
Nilay Yılmaz
Psikolog
“Bunu da beceremeyeceksin.” “Herkes senden daha iyi.” “Ne kadar çabalasan da yetmez.” Bu cümleleri bir başkası söylese ilişkiyi bitirersiniz. Ama bunu söyleyen kafanızın içindeki ses olunca kaçış yokmuş gibi hissediyorsunuz.
Psikolojide buna iç eleştirmen ya da süperego diyoruz. Bu yapı çoğunlukla çocuklukta içselleştirilmiş eleştirel bir figürün — ebeveyn, öğretmen, çevre — devamıdır.
İç eleştirmen ne söyler?
“Bu kadar basit bir şeyi bile yapamıyorsun.”
“Herkes senin aslında yetersiz olduğunu anlayacak.”
“Ağlama, zayıf görünürsün.”
“Bundan şikâyet etme hakkın yok, başkaları daha kötü durumda.”
Onunla nasıl çalışılır?
İç eleştirmeni susturmaya çalışmak genellikle işe yaramaz — çünkü siz onu bastırdıkça o daha da sertleşir. Amaç susturmak değil, onun sesini tanımak, mesafe almak ve yanına daha şefkatli bir ses koymaktır.
Çoğu zaman iç eleştirmen erken dönemde içselleştirilmiş bir figürdür. Annenizin, babanızın, öğretmeninizin sesini tanıyabilirsiniz.
“Yetersizim” ile “yetersiz olduğumu düşünüyorum” arasında büyük bir fark vardır. İkincisi mesafe yaratır.
Aynı durumda bir arkadaşınıza söyleyeceğiniz sözleri kendinize söyleyin. Başlangıçta yapay hissedecek — bu normaldir.
“İç eleştirmen bir zamanlar sizi korumak için oradaydı. Ama artık korumak yerine hapsediyor. Onu anlamak, ondan özgürleşmenin ilk adımıdır.”
İçinizdeki sert sesi yumuşatmak ister misiniz?
Birlikte, o sesin nereden geldiğini ve size gerçekten ne söylediğini keşfedebiliriz.