İş stresi mi, tükenmişlik sendromu mu? Farkı nasıl anlarsınız?
İkisi de sizi yorar, ikisi de motivasyonunuzu düşürür. Ama biri dinlenmekle geçer — diğeri geçmez. Bu farkı bilmek, doğru adımı atmanızı sağlar.
Nilay Yılmaz
Psikolog
Cumartesi sabahı uyandınız. Hafta sonu var, işe gitmeniz gerekmiyor. Ama yorgunluk gitmiyor. Bilgisayarı açmak istemiyorsunuz. Hatta mesajlara bakmak bile içinizi sıkıştırıyor. Bir zamanlar sevdiğiniz projeye karşı hissettiğiniz tek şey: kayıtsızlık.
Bu iş stresi değil. Bu tükenmişlik.
Temel fark: enerji mi, anlam mı tükeniyor?
İş stresinde enerji tükenir ama anlam yerli yerindedir. Tatilde ya da bir hafta sonu dinlendikten sonra geri dönersiniz. Tükenmişlikte ise anlam tükenir — ve bu çok daha derinden hissettiren bir boşluktur.
İş Stresi
- Belirli bir yük ya da baskıdan kaynaklanır
- Dinlenmekle büyük ölçüde geçer
- İşe dönme isteği hâlâ vardır
- Duygular yoğun ama hissedilir
- Genellikle kısa-orta vadeli
- Bedensel belirtiler geçici
Tükenmişlik Sendromu
- Uzun süreli stresin birikimi sonucu oluşur
- Tatil bile yeterli gelmez
- İşe karşı derin bir isteksizlik / nefret
- Duygusal küntleşme, hissizlik
- Aylar hatta yıllar sürebilir
- Kronik uyku, sindirim, bağışıklık sorunları
İş stresi ile tükenmişlik sendromunun temel farkları
Tükenmişliğin 3 boyutu
Duygusal ve fiziksel enerjinin tamamen bitmesi
İşe, meslektaşlara karşı soğuma ve sinikleşme
“Ne yapsam fark etmez” inancı, düşen öz yeterlik
Maslach’ın tükenmişlik modeli — üç boyut
Ne yapmalısınız?
İş stresi için
- Gerçekten dinleneceğiniz bir tatil ya da mola
- İş yükünü yöneticiniyle konuşmak
- Önceliklendirme ve sınır koyma
- Düzenli uyku ve bedensel bakım
Tükenmişlik için
- Profesyonel psikolojik destek
- Kariyer ve değerler üzerine derin sorgulama
- Bazen köklü değişim (pozisyon, iş yeri, alan)
- Uzun süreli iyileşme süreci — acele etmeden
“Tükenmişlik bir zayıflık değil; uzun süre çok şey veren, kendine çok az veren insanların kaçınılmaz varışıdır.”
Tükenmişliğin içindeyseniz, yalnız taşımanıza gerek yok.
Birlikte nereden geldiğini ve nasıl çıkılacağını konuşabiliriz.