Kompleks TSSB: tek olaydan fazlası
Tek bir travmatik olay değil, uzun süre tekrarlayan, kaçış imkânı olmayan deneyimler. Kompleks TSSB farklıdır — ve çok daha derin izler bırakır.
Nilay Yılmaz
Psikolog
TSSB denildiğinde çoğu insanın aklına tek bir olay gelir: bir kaza, bir saldırı, bir afet. Ama bazı insanların deneyimi bundan çok farklıdır. Yıllarca süren istismar, kronik ihmal, uzun süreli şiddet ilişkisi, savaş ortamında büyümek — bunlar tek bir olay değil, tekrarlayan ve kaçışı olmayan deneyimler bütünüdür.
Bu tablo için kullanılan terim: Kompleks TSSB (K-TSSB).
TSSB ile K-TSSB arasındaki fark
TSSB
Genellikle tek bir travmatik olaydan kaynaklanır. Flashback, kaçınma ve aşırı uyarılmışlık belirtileri öne çıkar.
Kompleks TSSB
Tekrarlayan, uzun süreli travmadan kaynaklanır. TSSB belirtilerine ek olarak kimlik, ilişki ve duygu düzenlemesinde derin bozulmalar görülür.
K-TSSB’nin ek belirtileri
Duygu düzenleme güçlüğü: Duygular çok hızlı yükselir, sakinleşmek uzun sürer. Ya da tam tersi — duygusal küntleşme, hiçbir şey hissedememe.
Olumsuz öz algı: “Ben kırılmışım”, “Ben sevilmeyi hak etmiyorum”, “Ben farklıyım, hiç iyi olmayacağım.” Bu inançlar derinden yerleşmiştir.
İlişki güçlükleri: Güvenmek neredeyse imkânsız hissedebilir. Yakınlık hem özlenir hem korkutucudur. Tekrarlayan ilişki kalıpları görülür.
Dissosiyasyon: Kendinden kopma, “sanki dışarıdan izliyorum” hissi, bellek boşlukları daha sık görülür.
Tedavi nasıl farklılaşır?
K-TSSB tedavisi daha uzun ve katmanlı bir süreçtir. Travmatik anılarla doğrudan çalışmadan önce stabilizasyon — güvenli bir temel oluşturmak — önceliklidir. Bu şu anlama gelir: duygu düzenleme becerileri, güvenli ilişki deneyimi ve sinir sistemi düzenlemesi.
Psikodinamik terapi bu süreçte terapötik ilişkinin kendisini bir iyileşme aracı olarak kullanır. Güvenli, tutarlı ve öngörülebilir bir ilişki deneyimi, K-TSSB’li bireyin hayatında belki de ilk kez yaşadığı bir deneyim olabilir.
“Kompleks travma, yıllar içinde katman katman birikmişse — iyileşme de katman katman gerçekleşir. Ve bu mümkündür.”
Uzun süreli travmanın izleriyle çalışmak için buradayım.
K-TSSB ile çalışmak zaman alır — ama dönüşüm mümkündür.