Kronik depresyon ile yaşamak: fark etmeyi durdurmak
Yıllardır böylesiniz. “Normal” bu sanıyorsunuz. Ama bu his aslında normal değil — sadece çok tanıdık hale geldi.
Nilay Yılmaz
Psikolog
“Zaten hep böyleydim.” “Benim için bu kadarı normal.” “Herkes böyle hissediyordur.” Kronik depresyon olan pek çok kişinin söylediği bu cümleler, uzun süreli depresyonun en sinsi özelliğini yansıtır: zamanla zemini değiştirir — ve siz fark etmeyi durdurursunuz.
Kronik depresyon (distimi) nedir?
En az iki yıl süren, her gün ya da neredeyse her gün devam eden hafif-orta düzey depresif belirtiler tablosuna distimi ya da kalıcı depresif bozukluk denir. Epizodik depresyon kadar yoğun değildir — bu yüzden sık sık atlanır.
Sürekli düşük enerji: Her şey efor gerektirir. Sabahları kalkmak zordur, gün boyu ağır hissedilir.
Düşük öz değer: “Ben yeterli değilim” hissi kronikleşir, bir inanç gibi yerleşir.
Umutsuzluk: Gelecek daha iyi olabilir diye düşünmek zordur. “Hep böyle olacak” hissi.
Zevk azlığı: Tam anlamıyla keyif almak nadirdir. Her şey “idare eder” düzeyinde kalır.
Neden bu kadar geç fark edilir?
Kronik depresyon, yıllarca “kişilik özelliği” olarak yorumlanabilir. “Ben karamsarım”, “ben böyle biriyim”, “hayattan çok beklentim yok.” Bu kabullenme hem tanıyı hem de tedaviyi geciktirir.
Bir de şu var: kronik depresyonda “dip” anlar azdır — ama “iyi” anlar da yoktur. Bu sürekli orta-kötü his, zamanla normalin ta kendisi gibi hissettirmeye başlar.
İyileşmek mümkün mü?
Evet — ve bu belki de en önemli cevaptır. Kronik depresyon tedavi edilebilir. Psikoterapi, özellikle uzun vadeli psikodinamik çalışma, bu tabloda çok etkilidir. Yıllar içinde şekillenmiş örüntüler, yıllar içinde oluşmuş inançlar — bunların üzerinde çalışmak mümkündür.
“Yıllardır böyle hissetmek, hep böyle hissetmek zorunda olduğunuz anlamına gelmez. Tanıdık olan, değişmez olan değildir.”
Yıllardır taşıdığınız bu hisle birlikte çalışabiliriz.
Kronik depresyon tanıdık ama değişmez değildir.