Yurt dışında yaşamak: kimlik ve aidiyet krizi
Orada “yabancı”sınız, burada artık “değişmiş” biri. İki ülke arasında asılı kalan ruh, bir yere tam olarak ait hissedemez. Bu his bir zayıflık değil — göçün psikolojik gerçeğidir.
Nilay Yılmaz
Psikolog
Yeni bir ülkeye taşındığınızda herkes size pratik zorlukları sordu: dil, vize, iş. Kimse sormadı: “Kim olduğunu bilmediğin bir anın oldu mu?” Ya da: “Bazen hiçbir yere ait hissetmiyor musun?”
Oysa göçün en derin yarası çoğu zaman bu görünmez olanıdır: aidiyet ve kimlik krizi.
Göçmen olmanın görünmeyen bedeli
Göç yalnızca fiziksel bir yer değişikliği değildir. Beraberinde bir dizi kayıp getirir — ve bu kayıplar çoğu zaman yas tutulamaz, çünkü “senin isteğinle gittin” denilerek küçümsenir.
Somut kayıplar
- Aile ve arkadaş çevresi
- Ana dilde iletişim konforu
- Sosyal statü ve tanınırlık
- Kültürel kodlar ve ritüeller
- Yemek, kokular, sesler
- Mesleki kimlik ve kariyer
Görünmez kayıplar
- “Ben kimim?” sorusunun netliği
- Bir yere ait olma duygusu
- Anlaşılmak, görülmek hissi
- Spontanlık ve doğallık
- Çocukluk coğrafyası
- Geleceğe dair kesinlik
Yasını tutamama nedenleri
- “Kendi isteğinle gittin”
- “Daha iyi bir hayatın var”
- Şikâyet etme suçluluğu
- “Güçlü olmalıyım” baskısı
- Ailenin beklentileri
- Geri dönüşün imkânsızlığı
Göçün getirdiği somut ve görünmez kayıplar — ve neden yasları tutulamaz
“Arada kalmak” hissi nereden geliyor?
Yurt dışında yaşayan birçok kişi şunu deneyimler: Almanya’dayken Türkiye’yi özlersiniz, Türkiye’ye geldiğinizde kendinizi yabancı hissedersiniz. Zaman geçtikçe her iki tarafta da “tam olarak” ait olmadığınızı fark edersiniz.
Bu his kültürel yas olarak adlandırılır. Kaybettiğiniz bir yer ya da kişi yoktur — kaybettiğiniz, kendinizin eski versiyonudur.
Kimlik krizi ile nasıl baş edilir?
Neyi bıraktığınızı somutlaştırmak, belirsiz bir hüznü anlaşılır kılar. “Arkadaşlarımla kahvaltı geleneğimi kaybettim” demek, “Türkiye’yi özlüyorum” demekten daha iyileştiricidir.
Kimlik tek kutuplu olmak zorunda değildir. Çoklu aidiyet bir zenginlik olabilir — ama bu, acıyı inkâr etmeden kabul etmeyi gerektirir.
Duygular ana dilde yaşanır. İkinci bir dilde terapi, deneyimi düşünsel kılar; ana dilde terapi ise duygusal derinliğe erişimi kolaylaştırır.
“Göç etmek iki hayat yaşamaktır — ve ikisinin de yasını tutmak meşru bir ihtiyaçtır.”
İki kültür arasında kendinizi bulmaya çalışıyorsanız, yalnız değilsiniz.
Ana dilinizde, göçmen deneyimini anlayan bir terapistle çalışmak fark yaratır.